ÖĞÜTLER , VECİZELER , TAVSİYELER 

İmam GAZALi'nin talebesine verdigi ögütleri:

 1-Ey ogul! Nasihat etmek kolaydir. Mühim olan onu tutup, geregince amel etmektir. Bu ise çok zordur. Cünkü benlik ve nefis üstünlügü olan kisilere nasihat aci gelir, yasaklanan isler ise onlarin kalplerine güzel ve cazip görünür.
2-Ey ogul istedigin kadar yasa. Nasil olsa bir gün öleceksin; diledigini sev, nasil olsa bir gün ayrilacaksin; istedigini yap, nasil olsa bir gün hesabini vereceksin.
3- Hak yoluna girmek isteyene dört sey vacibtir:
a- Içinde hurafe ve bid'at olmayan dogru ve saglam bir inanç.
b- Bir daha kusur islememek ve günaha girmemek hususunda nasuh tevbesi etmek.
c- Hak sahiplerinin senin üzerindeki haklarini onlar hosnut oluncaya ve üzerinde haklari kalmayincaya kadar ödemek.
d- Allahlin emir ve yasaklarini bilecek kadar din bilgisini, dünyada kendini kurtaracak kadar da diger ilimleri okuyup, ögrenmek.
4- Yapilmamasi gereken seyler: 'Mümkün mertebe kimse ile herhangi. bir hususta münakasa ve münazara etme! Cünkü bunda büyük zararlar vardir. Münakasa; haset, riya, kibir, düsmanlik, kin, benlik (ego) ve benzeri kötü huylarin kaynagidir. Nasihat etmek ve vaizlik taslamaktir. Bu isi ancak iki sartla> yapabilirsin. Birinci sarti: Söyleyecegin nasihatlari evvela kendin tutacaksin. Ondan sonra baskalarina ögüt vereceksin.
5-Simdi su birkaç sözümü de can kulagi ile dinle: Kurtulusun için bu nasihatimi dinle ve üzerinde önemle dur
Eger hafta sonuna kadar büyük bir insanin seni ziyaret edecegini haber alsan, iyi biliyorum ki, her isini birakip hemen bu zaman içinde evine çeki düzen verir; ev, yatak, beden ve elbise ile benzeri seylerin temizligiyle> ugrasirsin. O halde isaret edecegim seyi iyi düsün, çünkü sen anlayisli bir kimsesin. Akilli olan bir kimseye tek bir söz kafidir. Peygamber (S.A) Efendimiz : " Muhakkak ki Allah sizin dis görünüsünüze bakmaz. Fakat kalblerinize ve niyetlerinize bakar." buyurmustur.
Ne mutlu bu sözleri hayatlarina aksettirenlere.

Hasan el-Bennâ'dan Vecizeler:

1. Allahın kitabından bir cüzden az olmayan günlük bir virdin olsun. Kuranı bir aydan fazla ve
üçgünden az olmayacak bir sürede hatmetmeye çalış. 
2. Kuran okumayı, onu dinlemeyi va manalarını düşünmeyi güzelce yap. 
3. Siyer kitablarını ve selefi salihin tarihini vaktin elverdiği ölçüde oku. Bu hususta en azından
Hummat-ul İslam kitabını oku. Peygamberimizin hadislerinden çok çok oku ve en az kırk
hadis ezberle. Bunşar da Nevevinin kırk hadisi olsun. Akaid esasları ve fıkıh teferruatlarıyla
ilgili bir risale oku. 
4. Genel sağlık kontrolünden hemen geç. Herhangi bir hastalığın varsa ilacını al. Kuvvete ve
bedeni korumaya sebeb olan hususlara önem ver ve sağlığın bozulmasına sebeb olan şeylerden
kaçın. 
5. Kahve, çay, vb... uyarıcı meşrubatı çok içmekten uzaklaş, zaruret olmadıkça bunları içme.
Sigara içmekten kesinlikle sakın. 
6. Her hususta temizliğe önem ver. Evinde, elbiselerinde, vücudunda, iş yerinde... Çünkü bu
din, temizlik üzerine kurulmuştur. 
7. Doğru sözlü ol.asla yalan söyleme.Peygamberimiz şöyle der:Doğruluk iyiliğe götürür.Kişi
doğru söylemeye devam eder.Allah katında sıddık olarak yazılıncaya kadar.Yalan da kötülüğe
götürür.Kişi yalan söylemeye devam eder.Allah indinde yalancı olarak yazılıncaya kadar. 
8. Ahdine,sözüne ve vadine vefa göster.Şart ne olursa olsun bunlara muhalefet etme. 
9. Cesaret ve büyük bir dayanma gücüne sahib ol. Cesaretin en faziletli olanı da hakkı
haykırmak, sır saklamak, hatasını itiraf etmek, insanların hakkını vermekte insaflı olmak ve
hiddet anında nefsine hakim olmaktır. 
10. Devamlı vakarlı ol ve ciddiyeti tercih et. Vakar seni, doğru şakadan ve tebessümden de
alıkoymasın. 
11. Çok Hayalı ve ince şuurlu ol, iyilik ve kötülüklerden çok etkilen. Birincisine sevin ikincisine
üzül. Zillet, yaltaklanma yağcılık derecesine varmadan mutevazi ol. Devamlı mertebenden
azını iste ki ona ulaşasın. 
12. Adaletli ve bütün durumlarda doğru hükümlü ol. Kızgınlık sana iyilikleri unutturmasın, Rıza
gözünü kötülüklerden kapama. Düşmanlık seni iyilikleri unutmaya sevketmasin.Nefsinin ya da
insanlardan en yakının aleyhinde ve acı da olsa söyle. 

Hz. Ali'nin (R. A.) Son Ögütleri:

 Ogullarim! 
Allah'a, O'nun huzurunda veya huzuru disinda baglilik ve hasyetten ayrilmayin! 
Ahirete yaklasma ve dünyadan uzaklasma duygusunu kaybetmeyin! 
Dünya kayiplarindan kedere düsmeyin ve daima hayr islemeye bakin! 
Zalime düsmanlik ve mazluma dostluk gösterin! 
Öfke ve yumusaklik halinizde daima hakk kelimesi üzerinde olun! 
Genislik ve darlikta dogru yoldan sapmayin! 
Dost ve düsmaniniza adaletle muamele edin! 
Sevinçli ve gamli anlarinizda iyi is ve ölçülere baglilik suurunu kaybetmeyin; ve siddette, mülayemette, sevinçte kederde Allah'tan razi olun! 
Ogullarim! 
Bir is ki disi serli ve kerih görünür, fakat sonu
cennettir; siz o fiili isleyin! Bir is ki disi güzel
ve cazibeli durur, fakat sonu cehennemdir; siz o
fiilden kaçinin! Cennet nimetinin asagisinda olan her
sey hakir ve kiymetsizdir. Ahiret azabinin asagisinda
olan her belâ ise afiyettir. 
Ogullarim! 
Bir insan kendi nefsinin ayibini görür ve bilirse baskasinin ayibini göremez ve ondan haberi olmaz. 
Bir insan Allah'in takdir ve taksimine riza gösterirse, kayip ve eksikliklere esef etmez. 
Bir insan nefs ve hirs kilicini çekip havale edecek olursa, akibet o kiliçla kendi maktul düser. 
Mümin kardesi yuvarlansin diye kuyu kazan, akibet o kuyuya kendi düser. 
Baskasinin yanlisini büyüten kimse, kendi hatasini unutur. 
Bir kimse rey ve tedbirinde gurura kapilacak olursa, hata ve delalete sapmis olur.
Baskasinin rey ve fikrinden müstagni davrananlar, yani danismaya yanasmayanlar zillete düser. 
Halka kibir gösterenler neticede hakir ve zelil olur. 
Bir kimse, serseri ve ipsiz kisilerle düsüp kalkar ve kötülük yerlerine girip çikarsa istiraki olmasa bile itham altina girer.
Iyiler ve ilim sahipleriyle düsüp kalkanlarsa, yücelir ve saygi görür.
Mizah ve latifeye düskün olan hafife alinir. 
Kendi fiilleri, sözleri ve amelleri ile magrur olan, nefsi tarafindan magdur olur. 
Çok söz söyleyen çok hata eder. Hatasi çok olanda edep ve haya azalir. Edep ve hayasi az olanda
takva fakirlesir. Takvasi fakirlesenin ise kalbi ölür.

Ogullarim! 
Edep mizandir. iyi ahlak en iyi arkadastir. 
Afiyet on kisimdir ve bunun dokuz kismi, Allah'in zikri disinda sadece susmak, sükut etmektir. 
Bir kismi ise sefihlerle düsüp kalkmayi birakmak... 
Ogullarim! 
Fakirligin süsü sabir, zenginligin de sükürdür
Islâm'dan üstün seref olamaz. Zühd ve takvadan üstün keramet olmadigi gibi... 
Tövbe ve istigfardan yükseksefaatçi yoktur. 
Vücut afiyetinden güzel elbise olmadigi gibi... 
Hirs ve tamah, yorgunluk ve mesakkatin anahtaridir. 
Bu ögütler, nefs tedbirinde, malda ve ahlakta, Kitap ve sünnete tam uygun birer ölçü belirtir. 

Hz. Ali (R.A.) bu ögütleri verdikten iki gün sonra aldigi yara yüzünden ruhunu teslim etmis, cennet alemine kanat açmistir. 
Nurlu kabirleri, ogullarinin emirleriyle gizlenmistir. Bu sebeple, nerede medfun bulunduklari, ihtilafli bir meseledir. Necef taraflarinda oldugu rivayeti vardir. 

Hz.Adem’in 5 tavsiyesi:

 Hz.Adem’in, oglu Şit’e ve dolayisiyle butun insanlara yaptigi bes maddelik nasihati soyledir :

1- Ey Şit! Ogullarina soyle: Dunyaya ayrilmayacaklarmis gibi bakmasinlar. Buradan bir gun gocup gideceklerini dusunsunler.

Ben de Cennetten ayrilmayacagim diye dusunmustum.

2- Insanlara soyle: Hanimlarinin sozunu hakikatin ta kendisi sanip, hemen kabul etmesinler. Biraz dusunup, isabet derecesini incelesinler. 

Zira ben hanimimin sozunu dusunmeden kabul ettigim icin, yasak agacin meyvesinden yedim, sonunda da buyuk bir pismanliga dustum.

3- Ogullarin, yapacaklari isin sonunu dusunsunler... 

Eger ben bugday agacinin meyvesinden yerken bu isin sonunu dusunseydim, basima gelenler gelmeyecekti...

4- Bir ise baslarken, iclerinde o ise ait bir endise ve isteksizlik duyuyorlarsa, tekrar dusunup, yeniden tetkik etsinler.

Sayet ben, bugday agacindan yiyecegim sirada, icimdeki endise ve isteksizlik uzerinde durup, kararimi yeniden gozden gecirseydim, sonunda bu pismanliga dusmeyecektim.

5- Dogruluk ve isabet derecesini kesin olarak bilmedikleri islerde de, istisare etsinler. Durustlugune inandiklari kimselerle yaptiklari istisare neticesindeki karara gore hareket etsinler.

Eger ben, meleklerle istisare edip, isimi onlarla muzakereden sonra karara baglasaydim, basima gelenleri haketmeyecek, musibetlere maruz kalmayacaktim.

Bu sozlerimi sen de kendi ogullarina ulastir ki, boylece babadan ogula, oguldan da toruna intikal ederek, dunya devam ettikce tesirini icra etsin!..

Lokman Hekim’den :

             1) Ibadet esnasinda yahut günah islemek arzusu anlarinda kalbini vesveseden koru, müdafaasina kalkisma, hislerini hayra yönelt.

             2) Yemek içmekte bogazina zarar verecek seylerden koru.

3) Baskalarinin evlerinde oldugun zaman gözlerini evlerindeki esyalardan kapat, kapi pencereden sakin.
Çünkü bu, kötü hisleri hane halkinda veya sende uyarir, önüne geçemezsin.

4) Bir cemaatte bulundugun zaman dilini faydasiz söz söylemekten sakindir. 
Çünkü dil insani ipe götürür.

5) Zikir ve duadan bir an olsa bile gafil kalma.
Aksi takdirde etrafimizda dolasan habis ruhlara mahkum olursun..

6) Ölümü hiçbir an unutma ve ondan korkma.
Hayirlilar için ölüm üstün mükafattir. Öyleyse ölüme hazirlan.

7) Arkadaslarina yapmis oldugun iyilikleri unut, onlardan tesekkür bekleme. 
Mükafati Allah’tan bekle, emellerini O’ nun ihsanina bagla.

8) Baskalarinin sana yaptiklari fenaliklari unut, amma senin onlara yaptigin fenaliklari aslâ unutma, onu tekrar iyilik yapmakla bertaraf etmeye çalis. 

Bunlar ruhun dengesini koruyan hasletlerdir.

Mehmed Zahid Kotku  Hazretleri'nden :

 1- BIR AN EVVEL TEVBE VE NEDAMET EDIP, ISLAM'IN YOLUNA DON. 

2- NAMAZINI KIL, CEMAATE DEVAM ET VE NASIHAT DINLE. "BEN ONDAN DAHA 
IYI BILIRIM " DEME. 

3- ZEKATINI FAZLASIYLA VER, YARDIMLARDAN VE SADAKALARDAN SAKIN KACMA. 

4- ELINDEN GELIRSE HER SENE HACCA GIT, ORADA AKUMULATORUNU DOLDUR. 
SONRA MEMLEKETINE FAYDALI OLARAK DON. MEDINE-I MUNEVVERE'YI DE 
ZIYARET ETMEYI IHMAL ETME. RASULULLAH (A.S) EFENDIMIZIN HUZURLARINDA 
GOZ YASLARINI DOKEREK COK SALATU SELAM GETIR. 

5- SAKIN KIMSEYI HAKIR VE HOR GORME, HERKESI HER BAKIMDAN KENDINDEN 
IYI VE USTUN GORMEYE BAK. 

6- SERVETE, BILGIYE, VARLIGA, SAGLIGA, SAKIN GUVENME. KIMSEYI 
INCITME VE CALIS. 

7- KATIYYEN SERT KONUSMA VE COK DA KONUSMA. YUKSEK SESLE HELE HIC 
KONUSMA, GAYET YUMUSAK VE TATLI KONUSMAYA DIKAT ET. 

8- BAHUSUS, ZUAFA VE FUKARAYA KARSI GAYET MULAYIM OL, KIMSENIN 
GONLUNU KIRMA. KATIYYEN BILGICLIK TASLAMA, MAKAMLARA GOZ DIKME, 
ONLARIN PARLAKLIGINA HIC ALDANMA, MUMKUN OLDUGU KADAR DEVLET 
KAPILARINDAN UZAK OL, ORADAN BIR SEY BEKLEME. 

9- YAZLIK DIYE DENIZ KIYILARINDA EV TUTMA, GUNAH YERLERINDEN KAC, 
COCUKLARINI DA OYLE YERLERE BIRAKMA VE ONLARI GUNAHLARA ALISMAKTAN KORU. 

10- DUNYA ICIN ZINHAR DININI ZAYI ETME, OLUMU UNUTMA, GOZUNUN ONUNDEN AYIRMA.